Η ευεξία του παιδικού οργανισμού είναι πάντα η κύρια μας προτεραιότητα. Στην Ελλάδα, όπως ακριβώς παντού, οι κηδεμόνες δοκιμάζουν ένα μίγμα άγχους και ευθύνης ενώπιον στους παιδιατρικές εξετάσεις και τους εμβολιαστικά προγράμματα. Σκοπός αυτού του κειμένου είναι να προσφέρει μια εφαρμόσιμη και πραγματική συμβουλή για το πώς ακριβώς εφαρμόζεται ο σημερινός παιδιατρική εξέταση, με βάση την πραγματικότητα των ελληνικών σπιτιών. Θα εξετάσουμε από κοινού τη σημασία των τακτικών ραντεβού, το αντικείμενό τους ανά ηλικία και με ποιον τρόπο έχουμε τη δυνατότητα να αντιμετωπίσουμε ολόκληρη τη διαδικασία με περισσότερη βεβαιότητα και ελαφρύτερο άγχος.
Ο Εθνικός Πρόγραμμα Εμβολιασμών στον ελληνικό χώρο
Οι εμβολιασμοί είναι βασικό κομμάτι της πρόληψης. Στην Ελλάδα υπάρχει ένα καθιερωμένο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών που εφαρμόζεται στα παιδιά από τη γέννηση μέχρι την εφηβεία. Εγώ ο ίδιος στηρίζομαι αυτό το πρόγραμμα, γιατί θωρακίζει ταυτόχρονα το τέκνο μου και την κοινωνία γύρω του, ελέγχοντας τη διασπορά σοβαρών λοιμωδών νοσημάτων.
Το πρόγραμμα καλύπτει εμβόλια για ασθένειες όπως η φυματίωση, η ηπατίτιδα Β, η διφθερίτιδα, ο τέτανος, η κοκκύτη, ο ινφλουέντζα τύπου Β, η πολιομυελίτιδα, η ιλαρά, η παρωτίτιδα, η ερυθρά και ο ιός του ανθρώπινου κονδυλώματος (HPV). Ο ειδικός παιδίατρος είναι αυτός που σας καθοδηγεί για το χρονοδιάγραμμα κάθε εμβολιασμού, λύει στις ερωτήσεις σας και εξασφαλίζει ότι όλα γίνονται στην κατάλληλη ηλικία. Είναι σημαντικό να του μεταφέρετε ανοιχτά οποιεσδήποτε αμφιβολίες έχετε, ώστε να λάβετε ξεκάθαρες και επιστημονικά τεκμηριωμένες απαντήσεις.
Παρακολούθηση της Ανάπτυξης και Ανίχνευση Δυσκολιών
Οι αξιολογήσεις δεν είναι αποκλειστικά για νούμερα και εμβολιασμένα. Κάποιος άλλος σκοπός τους είναι να ελέγξουν την πλήρη πρόοδο του βρέφους. Εννοείται, να επιβεβαιώσουμε ότι επιτυγχάνει τα αναπτυξιακά στάδια σε εύλογο περίοδο. Αυτά τα σημεία αφορούν στην κίνηση, τον λόγο και την συνεννόηση, τα αισθήματα και τις κοινωνικές ικανότητες, όπως και τη νοητική δυνατότητα. Ο παιδίατρος εφαρμόζει συγκεκριμένες ερωτήματα και επισημάνσεις για αυτή την αποτίμηση.
Αν κατά τη περίοδο του ελέγχου προκύψει οποιαδήποτε ανησυχία, δεν χρειάζεται να ανησυχήσουμε. Συνήθως τούτο υποδηλώνει ότι θα υπάρξει πιο στενή επιτήρηση ή θα μας προτείνει μια εξειδικευμένη αξιολόγηση από ένα ειδικό, όπως παιδοψυχίατρο ή λογοθεραπευτή. Η έγκαιρη ανακάλυψη είναι το πιο ουσιώδες. Όσο νωρίτερα ανακαλυφθεί μια δυσκολία, τόσο πιο αποδοτική μπορεί να είναι η υποστήριξη που θα λάβει το παιδί. Το θεωρώ ως να έχουμε έναν χάρτη: αν ξέρουμε νωρίς αν υπάρχει παρεκτροπή, μπορούμε να ανακαλύψουμε πιο εύκολα τον κατάλληλο δρόμο.
Από τι Αποτελείται Μια Κλασική Επίσκεψη Ελέγχου;
Για να μην υπάρχουν εκπλήξεις, ας δούμε τι γίνεται τυπικά σε μια προληπτική επίσκεψη. Στην αρχή, ο γιατρός θα ενημερώσει το ιατρικό ιστορικό και θα ρωτήσει αν παρουσιάστηκαν νέα συμπτώματα ή αλλαγές από την προηγούμενη φορά. Στη συνέχεια έπεται η λεπτομερής σωματική αξιολόγηση. Αυτή αποτελείται από τα παρακάτω:
- Σωματομετρικά Δεδομένα:
- Σωματική Επισκόπηση:
- Ανάπτυξη και Συμπεριφορά:
- Καθοδήγηση:
Το Χρονοδιάγραμμα Ελέγχων ανά Ηλικιακή Κατηγορία
Στην Ελλάδα, γενικά τηρούμε ένα τυπικό πρόγραμμα επισκέψεων https://shiningcrowncasino.gr/. Εναρμονίζεται συχνά με το βιβλιάριο υγείας του παιδιού και το ισχύον πρόγραμμα εμβολιασμών. Το πρόγραμμα αυτό έχει σχεδιαστεί για να πιάνει τις πιο σημαντικές φάσεις ανάπτυξης. Εφόσον καταλαβαίνουμε τι ακριβώς γίνεται σε κάθε ηλικία, νιώθουμε πιο έτοιμοι και η επίσκεψη αποβαίνει πιο ομαλή και λιγότερο τρομακτική για όλους.
Νεογέννητο μέχρι 24 Μηνών
Τα πρώτα δύο χρόνια περιλαμβάνουν τις πιο πυκνές επισκέψεις. Και είναι αναμενόμενο, γιατί ο ρυθμός ανάπτυξης είναι εξαιρετικά γρήγορος. Οι έλεγχοι πραγματοποιούνται συχνά τον πρώτο μήνα (συνήθως στις 2 εβδομάδες και στον 1ο μήνα) και μετά στους 2, 4, 6, 9, 12, 18 και 24 μήνες. Σε κάθε μία, ο παιδίατρος θα μετρήσει το βάρος, το ύψος και την περίμετρο του κεφαλιού. Θα εξετάσει και την ψυχοκινητική εξέλιξη: πότε στηρίζει το κεφάλι, γυρίζεται, κάθεται, μιμιλίζεται ή περπατά. Θα μιλήσει για τους εμβολιασμούς της ηλικίας. Είναι επίσης η περίοδος που μιλάμε για το θηλασμό, την εισαγωγή των πρώτων στερεών τροφών και την ανάγκη για συμπληρώματα, όπως η βιταμίνη D.
Πρώιμη Παιδική και Σχολική Ηλικία (2-6 ετών)
Μετά τα δύο χρόνια, οι επισκέψεις μειώνονται σε ετήσιες. Συνήθως λαμβάνουν χώρα γύρω στα 3, 4, 5 και 6 χρόνια, λίγο πριν την είσοδο στο δημοτικό σχολείο. Εδώ η προσοχή εστιάζεται στον λόγο, στις κοινωνικές δεξιότητες, στην ψυχοκινητική ωριμότητα και στην προετοιμασία για το σχολείο. Οι έλεγχοι της όρασης και της ακοής γίνονται πιο συστηματικοί. Προσωπικά, πάντα ετοιμάζω μια λίστα με ερωτήσεις πριν από την επίσκεψη, για να μην αμελήσω να ρωτήσω για τη διατροφή ή κάποια αλλαγή στη συμπεριφορά που είδα.
Εφηβικά Χρόνια (12-18 ετών)
Πολλοί γονείς νομίζουν ότι οι τακτικοί έλεγχοι σταματούν μετά την παιδική ηλικία. Αυτό είναι λανθασμένο. Η εφηβεία είναι μια περίοδος σημαντικών σωματικών και συναισθηματικών αλλαγών. Ο ετήσιος έλεγχος για έναν έφηβο δεν έχει να κάνει μόνο με την ωρίμανση και τους εμβολιασμούς (όπως το εμβόλιο HPV). Αφορά και θέματα ψυχικής υγείας, πίεσης από συνομηλίκους, ασφαλούς χρήσης του ίντερνετ, διατροφής και άσκησης. Είναι μια δυνατότητα για τον έφηβο να μιλήσει κατ' ιδίαν με τον γιατρό και να αναλάβει σταδιακά την ευθύνη για την υγεία του.
Η Σημασία του Τακτικού Παιδιατρικού Τσεκ-απ
Έχουμε τη συνήθεια να θυμόμαστε τον παιδίατρο αποκλειστικά όταν ο πυρετός αυξάνεται ή ο βήχας δεν κοπάζει. Η προληπτικής ιατρικής φροντίδα ωστόσο, οι επισκέψεις που λαμβάνουν χώρα ενώ το παιδί είναι υγιές, είναι που έχουν σημασία. Αυτές οι επαφές δεν είναι απλά μια άμεση μέτρηση βάρους και ύψους. Είναι η δυνατότητα για τον ιατρό να δει την συνολική εξέλιξη του παιδιού – το οργανισμό, το πνεύμα, τα συγκινήσεις και την κοινωνική του ανάπτυξη του – σε σημαντικά στάδια της πορείας του. Συνηθίζω να τις θεωρώ σαν επενδύσεις στην υγεία του αύριο.
Μέσα από αυτούς τους τσεκ-απ, αποτρέπονται προβλήματα πριν καν γίνουν ορατά. Ο παιδίατρος μπορεί να διακρίνει μια καθυστέρηση στην εξέλιξη, ένα ζήτημα με τη σίτιση, ή ακόμα και πρόωρα σημεία για πιθανό μακροχρόνιο νόσο. Επιπλέον, είναι η σωστή στιγμή για μας τους κηδεμόνες να συζητήσουμε για κάθε τι μας προβληματίζει: τον ύπνο του παιδιού, τη τροφή του, τη στάση του ή προβληματισμούς ασφαλούς διαβίωσης. Αποκομίζουμε οδηγίες που έχουν υπόψη το ελληνικό σύστημα υγείας και τον καθημερινότητα μας.
Βασικές Συμβουλές για Γονείς
Η προεργασία είναι αυτό που αλλάζει μια επίσκεψη στον παιδίατρο από ένα αγχώδες καθήκον σε μια εύκολη διαδικασία. Με τα χρόνια, έχω καταλάβει ότι κάποια απλά πράγματα χρησιμεύουν πολύ. Αρχικά, κρατήστε ένα τετράδιο ή αξιοποιήστε μια εφαρμογή στο κινητό σας για να γράφετε ερωτήσεις καθώς σας έρχονται μεταξύ δύο επισκέψεων. Μην ξεχάσετε να πάρετε μαζί σας το βιβλιάριο υγείας, τον φάκελο του παιδιού και μια λίστα με τα φάρμακα που λαμβάνει.
Είναι σκόπιμο να προετοιμάζετε και το ίδιο το παιδί. Συζητήστε του, ανάλογα με την ηλικία του, και εξηγήστε του ότι θα πάτε να δείτε τον γιατρό για έναν έλεγχο. Του αναλύετε ότι ίσως χρειαστεί να ζυγιστεί και ότι μπορεί να ρωτήσει ο ίδιος ό,τι θέλει. Η ειλικρίνεια μειώνει το άγχος. Και τέλος, μην διστάζετε να απαιτήσετε διευκρινίσεις αν κάτι δεν σας φαίνεται ξεκάθαρο. Ο παιδίατρός σας είναι ο σύμμαχός σας σε αυτό το ζήτημα.
- Κρατήστε έναν πίνακα:
- Ενημερώστε για αλλαγές:
- Συμπεριλάβετε το παιδί:
- Τακτοποιήστε τα χαρτιά:
Η Σχέση με τον Παιδίατρο: Μια Σύμπραξη Αμοιβαίας Εμπιστοσύνης
Η εκλογή του παιδιάτρου και η ανάπτυξη μιας καλής σχέσης μαζί του αποτελεί το ουσιώδες βήμα. Εσείς ξέρετε το παιδί σας περισσότερο από κάθε άλλον. Ο παιδίατρος κατέχει την ιατρική. Η τέλεια σχέση είναι μια σύμπραξη που στηρίζεται σε αμοιβαίο σεβασμό και ελεύθερη επικοινωνία. Πρέπει να αισθάνεστε άνετα να συζητάτε ακόμα και για τις πιο "τετριμμένες" ή "αστείες" έννοιες σας. Αυτή η ειλικρίνεια είναι που επιτρέπει τον ιατρό να σας κατανοήσει καλύτερα και να σας βοηθήσει πιο αποδοτικά. Μην αποφύγετε να ερευνήσετε και να βρείτε έναν ειδικό που ταιριάζει με τον τρόπο σκέψης και τις αρχές της οικογένειάς σας. Είναι μια επένδυση που αξίζει τον χρόνο.